Bifurkacja


Do ciekawych zjawisk należy bifurkacja. Termin ten oznacza rozdzielenie , (rozwidlenie) koryta rzeki na dwie odnogi lub więcej, które płyną dalej w różnych kierunkach i należą do różnych dorzeczy. Klasycznym przykładem bifurkacji jest rozdzielenie koryta Odry. Część wód odpływa do Warty, część przez` Obrzycę do Odry. Powodem jest równinne ukształtowanie terenu w Pradolinie Warszawsko-Berlińskiej , przez którą płynie Obra.
Czasami termin bifurkacji określa się osobliwie skrzyżowaniem rzek. Na terenie miasta Wągrowiec krzyżują się dwie rzeki: Nielba i Wełna. Ich wody prawie się nie mieszają, co zostało potwierdzone doświadczalnie za pomocą barwienia. Wyjaśnieniem tego dziwnego zjawiska jest położenie koryt rzecznych na różnych głębokościach. Jedno z nich jest korytem sztucznym, którego dno leży na innej wysokości nad poziomem morza w stosunku do drugiego. W miejscu skrzyżowania nurty, czyli te miejsca, w których płynie najwięcej wody, znajdują się na różnych głębokościach. To dlatego nie następuje ich mieszanie. Jeden nurt przepływa nad drugim. Zjawisko to nie jest łatwe. Koryto położone wyżej jest intensywniej erodowane. Postępująca erozja wgłębna doprowadzi po pewnym czasie do wyrównania poziomów koryt.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Instytucje finansowe, giełda

Niezwykle ważną rolę w światowej gospodarce odgrywają instytucje finansowe, do których zalicza się miedzy innymi banki, giełdy i firmy ubezpieczeniowe.
Banki to przedsiębiorstwa, których przedmiotem działania są operacje pieniężne, głównie kredytowe. Banki przyjmują od klientów wkłady pieniężne, emitują pieniądze, obligacje i inne papiery wartościowe, zaciągają pożyczki w innych bankach, udzielają kredytów. Dochody uzyskują dzięki wpływom z odsetek od udzielnych kredytów oraz z pobieranych od klientów opłat i prowizji za wykonywanie usług.

Giełda jest formą zorganizowanego rynku . Zebrania giełdowe odbywają się regularnie w ustalonym miejscu. Spotykają się tam kupujący i sprzedający w celu zawierania transakcji, głównie papierami wartościowymi i towarami masowymi. Transakcje giełdowe można podzielić na pieniężne , towarowe, ubezpieczeniowe i inne. Podstawową funkcją giełdy jest ustalenie cen towarów i innych wartości dopuszczalnych dla obrotu.

Firmy ubezpieczeniowe to instytucje gospodarcze zapewniające pokrycie potrzeb majątkowych ubezpieczającego się, które mogą powstać w skutek zdarzeń losowych lub przejścia na emeryturę. Ubezpieczający się płacą składki, przejmowane przez określone firmy. W razie wypadku lub przejścia na emeryturę ubezpieczeni otrzymują stosowne wypłaty. Z reguły wartość składek jest większa od realizowanych wypłat, w rezultacie czego firmy ubezpieczeniowe osiągają zysk. Firmy te udzielają również kredytów , na przykład na cele inwestycyjne, co zapewnia kolejne zyski.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Warunki życia w Polsce cz 2

Poziom rozwoju gospodarczego cechuje się małą zmiennością, dlatego różnice regionalne mają charakter historyczny. Więcej zarabiają mieszkańcy tych części Polski, które już w przeszłości charakteryzowały się większym dobrobytem: Śląska, Wielkopolski. Wysokie płace są również związane z zatrudnieniem w określonych działach gospodarki. W wielkich zakładach przemysłowych, zwłaszcza dynamicznie rozwijających , płace są wyższe od średnich. Dotyczy to takich branż, jak przetwórstwo ropy naftowej (Płock), przemysł motoryzacyjny (Gliwice, Tychy, Bielsko-Biała, Poznań), przemysł farmaceutyczny (Warszawa, Kraków, Poznań). W sektorze usług wysokie wynagrodzenie otrzymują pracownicy bankowości, informatycy. Nisko opłacana jest praca osób zatrudnionych w rolnictwie.

Dostępność usług
Innym wyznacznikiem poziomu życia ludności jest rozwój strefy usług oraz stopień ich dostępności. Sfera uległa ogromnym zmianom po 1989 roku. Widać to wyraźnie w rozwoju handlu detalicznego i sieci hipermarketów. Usługi finansowe, łączność, turystyka to inne spektakularne przykłady rozwoju w obrębie tej sfery.

Przestępczość
Jednym z istotnych kryteriów oceny warunków życia jest poczucie bezpieczeństwa. Choć odczucia w tym względzie są subiektywne, można je jednak wyrazić, określając poziom przestępczości i jego tendencje. W porównaniu z Polską przedwojenną zauważalny jest wzrost przestępczości. Jednak nie wszystkie rodzaje przestępstw wskazują tendencje wzrostową. W stosunku do okresu międzywojennego spadła liczba zabójstw, podobnie jak kradzieży rzeczy. Wzrosła liczba kradzieży z włamaniem, rozbojów i wymuszeń. Coraz więcej jest przestępstw gospodarczych.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Warunki życia w Polsce

Warunki życia w Polsce
Warunki życia odczuwamy w sposób subiektywny. Ludzi, szczególnie należących do kultury zachodnie, cechuje ciągła potrzeba rozwoju i zdobywania, która jeśli nie zostaje zaspokojona, powoduje niezadowolenie, a nawet frustrację. Stąd też często własny dorobek i warunki, w których żyjemy, oceniamy jako niedostateczne. Należy stwierdzić, że na tle innych regionów Polska znajduję się w „strefie dostatku”. Jednak dobrobyt w naszym kraju jest przestrzennie zróżnicowany na regiony bardziej dostatnie i biedniejsze.

Poziom płac
Warunki życia zależą przede wszystkim od możliwości ich sfinansowania. Analiza poziomu płac w Polsce wskazuje kilka podziałów przebiegających na różnych płaszczyznach. Jednym z nich jest podział na miasta i wsie. Wyższe płace otrzymują mieszkańcy miast, szczególnie tych największych na przykład Warszawy. Kolejny podział wiąże się ze stopniem rozwoju gospodarczego regionów. Wyższe wynagrodzenie otrzymują mieszkańcy obszarów, na których lepiej rozwinięte są usługi i przemysł, niższe – mieszkańcy regionów głównie rolniczych.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Znaczenie gospodarcze lasów

Znaczenie gospodarcze lasów:
Zadaniem gospodarki leśnej jest przede wszystkim zachowanie lasów i ich korzystnego wpływu na środowisko, pozyskiwanie zasobów przyrody (drzewa, torfu, grzybów, owoców  leśnych itp. ), ochrona lasów, w tym ich walory estetyczno-krajobrazowe , oraz gleb, wód powierzchniowych i podziemnych, a także ochrona funkcji rekreacyjno-zdrowotnej lasów.
Gospodarkę leśną prowadzi się dwutorowo – przez użytkowanie lasu oraz jego hodowlę. Użytkowanie lasu to w głównej mierze pozyskiwanie drewna. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku jego ilość rosła stosunkowo szybko, a ostatnio ustabilizowała się na poziomie około 26-29 hm3. W 2002 roku pozyskano w naszych lasach 28,96 hm3 drewna.

Gospodarka leśna to nie tylko pozyskiwanie drewna, ale również hodowla lasów, czyli ich odnawianie, zalesianie, i ochrona. W 2002 roku powierzchnia produkcyjna szkółek leśnych obejmowała obszar 33 km2. Odnowieniom i zalesieniom poddano powierzchnię 568 km2, a poprawkom i uzupełnieniom – 88 km2. Zabiegami ochronnymi (opryski zwalczające owady i pasożytnicze grzyby, ochrona drzewostanu przed zwierzyną) objęto obszar 1822km2. Zlikwidowano 9676 pożarów lasów.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

słownik geograficzny na literę ź

ŹRÓDŁO naturalny, samoistny, skoncentrowany wypływ wody podziemnej na pow. terenu w miejscu, gdzie zwierciadło wody podziemnej jest nacięte przez pow. terenu lub – w obszarach zbudowanych z utworów krasowiejących – w miejscach wylotu podziemnych korytarzy;

Źródło artezyjskie – źródło, w którym wypływ następuje pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego; źródła artezyjskie występują w obszarach struktur synklinalnych, niecek artezyjskich, struktur monoklinalnych lub z system szczelin o odpowiednim układzie,

Źródło ascensyjne – źródło podpływowe wstępujące, w którym wypływ następuje w wyniku ciśnienia hydrostatycznego, a ruch skierowany jest ku górze, specyficzną odmianą jest źródło artezyjskie

Źródło descensyjne – źródło spływowe zstępujące, grawitacyjne, w którym siłą motoryczną wypływu wody na powierzchnię ziemi jest siła ciężkości.

Źródło epizodyczne – źródło, które funkcjonuje przez krótki okres, zazwyczaj bezpośrednio po opadach lub gwałtownych roztopach; do wypływów epizodycznych zalicza się również wysięk

Źródło lewarowe – źródło intermitujące w obszarze krasowym, gdzie woda wypływa z przerwami; reżim hydrol. źródła lewarowego związany jest najczęściej z lewarowym systemem przepływu wód krasowych

Źródła mineralne – źródło, którego woda zawiera ponad 1g/ 1 rozpuszczonych składników mineralnych; w zależności od ilości i rodzaju składników mineralnych wyróżnia się m.in. solanki, szczawy zwykłe, szczawy alkaliczne, żelaziste, siarkowe, ze względu na posiadanie właściwości lecznicze ź.m. stanowią podstawę rozwoju uzdrowisk.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Słownik na literę „P”

Paleogeografia- dział geografii fizycznej kompleksowej, którego przedmiotem badań jest historia krajobrazów i przebieg zjawisk fizycznogeograficyznych w przeszłości.

Palas- pagórek o zarysie podłużnym, dł. 10-150 m, szer. 10-30 m, zbudowany z torfu okrywającego jądro ziemiste lub ziemisto-lodowe.

Pantograf- urządzenie pozwalające na zmiane skali rysunku; może być mechaniczny lub optyczny.

Pelagial- otwarte wody oceanu polożone z dala od brzegów

Peryhelium- najbliższy Słońca punkt orbity ciała niebieskiego; Ziemia znajduje się w peryhelium na początku stycznia, kiedy odgległość Ziemi od Słońca wynosi 147 mln km.

Pierścień Bishopa- biały pierścień o promieniu około 22 stopni naokoło Słońca lub Księżyca o jasnoniebieskim zabarwieniu od strony wewnętrznej i czerwonobrązowym od zewnętrznej. Powstaje w wyniku uginania się światła słonecznego lub księżycowego w chmurze bardzo drobnego pyłu pochodzenia wulkanicznego.

Playa- płaski obszar pokryty iłem lub mułem, stanowiący zwykle dno okresowego jeziora.

Pływ syzygijny- pływ o maksymalnej wysokości występujący co 2 tygodnie, gdy Księżyc jest w pełni lub nowiu.

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , | Leave a comment

słownik na literę „m”


SŁOWNIK GEOGRAFICZNY NA LITERĘ M

MINERALOGIA – nauka zajmująca się badaniami własności fiz. I chem. Minerałów oraz ich genezą, ewolucją i prawidłowościami ich występowania na Ziemi lub w kosmosie; ściśle związana z innymi naukami (krystalografią, chemią, geochemią, fizyką ciała stałego itd.)

MINERAŁ – substancja mineralna o dobrze określonym składzie chemicznym i strukturze krystalicznej, czyli uporządkowaniu dalekiego zasięgu; minerał może być pierwiastkiem lub związkiem chemicznym; częste jest występowanie roztworów stałych.

MISY MARTWICOWE – zbiorniczki wodne z płaskim dnem o średnicy nawet do kilku m, poprzedzielane  kalcytowymi zaporami; powstają w potokach, rzekach i jeziorach jaskiniowych wskutek narastania grobli, kaskad ze zbitej martwicy, zwł. W miejscach przepływu wód na przeszkodach

MODER- typ próchnicy gleby, gł. W odniesieniu do siedlisk leśnych; m. powstaje w warunkach pośrednich pomiędzy -> mull i -> mor (w siedliskach mezotroficznych)

MOR – typ próchnicy gleby, głównie w odniesieniu di siedlisk leśnych; m. powstaje w warunkach małej intensywności procesów mineralizacji i humifikacji martwej materii organicznej, co prowadzi do powstania kilku-kilkunastocentymetrowych poziomów ektohumusowych o pełnej sekwencji podpoziomów organicznych

MŁAKA – nieskoncentrowany, rozległy wpływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi; woda przenika przez zwietrzelinę tworząc podmokłość

MURSZ- pulchna, strukturalna masa organiczna powstała z torfu w wyniku murszenia

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , | Leave a comment

słownik na literę „o”

ORTOFOTOMAPA – rodzaj fotomapy pozbawionej zniekształceń spowodowanych deniwelacjami terenu; o. może zawierać rysunek warstwic wykonany wprost z modelu stereoskopowego; do automatycznego uzyskiwania o. służby ortofotoskop

OSADY- nagromadzenia materiału pochodzenia terygenicznego, chemogenicznego, organicznego i rezydualnego

OROGRAFICZNA LINIA ŚNIEŻNA –najniższa granica wieloletnich płatków śnieżnych; jej położenie zależy od ukształtowania oraz ekspozycji terenu; w wielu przypadkach o.l.ś nie pokrywają się z klimat. linią śnieżną, np. w Tatrach o.l.ś przebiega znacznie niżej

ORTODROMA : linia na kuli ziemskiej będąca najkrótszą drogą pomiędzy 2 punktami, stanowiąca łuk koła wielkiego; są nią więc np. wszystkie południki i równik;  w niektórych odwzorowaniach kartograficznych o. przedstawiona jest odcinkiem linii prostej

OROGEN : termin oznaczający na ogół łańcuch górski, pasmo górskie, pasmo fałdowe powstałe w czasie orogenezy; o. klasyfikuje się na podstawie genezy ( np. o kolizyjny, który powstaje w wyniku kolizji bloków kontynentalnych) oraz czasu i miejsca powstania (np. o. kaledoński, waryscyjski, alpejski, himalajski)

OŚ ZIEMSKA – linia łącząca bieguny ziemskie, przebiegająca prostopadle do płaszczyzny równika

OUED – suche doliny lub suche koryta rzek i potoków w obszarach pustynnych i półpustynnych; formy te kształtowane były i są podczas gwałtownych epizodycznych wezbrań; formy dolinne są różnego wieku; największe kształtowane są przez wody płynące od trzeciorzędu czy od plejstocenu; ich rozwój wiązany jest z okresami wilgotniejszymi, a więc z klimatem pluwialnym

OZ – forma w postaci wału i ciągu pagórów, utworzona wskutek budującej działalności wód lodowcowych w tunelach podlodowcowych oraz w rynnach wyciętych w lodowcu; wały o. maja od kilku do kilkudziesięciu m wysokości, a ich długość wynosi od kilkuset m do kilkuset km; wału o. maja charakterystyczny układ, w planie zbliżony do przebiegu krętej rzeki

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , , , , , | Leave a comment

słownik na literę „n”

NADIR – najniżej położony punkt sfery niebieskiej, przeciwległy do zenitu

NALOT STAŁY – w meteorologii nazywany też zamrozem – biały osad , zbudowany z kryształków lodu, tworzący przeważnie na powierzchniach pionowych przy napływie ciepłego i wilgotnego powietrza, które styka sie z przedmiotami o temperaturze ujemnej.

NAUKA O KRAJOBRAZIE -dział geografii fiz. kompleksowej, którego przedmiotem badań jest struktura i funkcjonowanie geokompleksów
NAWADNIANIE- irygacja – zabieg agrotechniczny na obszarach użytków rolnych, polegający na uzupełnianiu zasobów wodnych w glebie w celu zapewnienia roślinom uprawnym właściwych warunków wzrostu i rozwoju

 

NIWELATOR- instrument geod. , za pomocą którego dokonuje się pomiarów niwelacji; składa się z lunety geod., na której umieszczona jest libela [poziomica] podłużna; pomiaru dokonuje się, ustawiając nitkę poziomą krzyża nitek na tle łaty mierniczej  uprzednio dokonując poziomowania libeli przez pokręcenia tzw. śrubą elewacyjną, a następnie odczytanie wartości, którą wskazuje nitka na łacie

NOTOGEA – obszar faunistyczny w randze królestwa, obejmujący w zoogeogr. podziale Ziemi jedną krainę, krainę australijską.
NISZE I JAMY KORAZYJNE (tafoni) formy powstające na  ścianach skalnych, zbudowanych z utworów o różnej twardości, uławiceniu i uszczelnieniu

Categories: słownik geograficzny | Tags: , , , , , , , | Leave a comment